2018 Zang: Op liefde en dood

Emily Dickinson

In 2018 schreef componist Cees Thissen muziek bij 16 gedichten van Emily Dickinson. Hij formeerde een projectkoor van zo’n 50 personen met als soliste Yvonne Weyers. De uitvoeringen werden begeleid door een jazzcombo, aangevuld met blazers. Het project werd ondersteund door dichter Elly de Waard, die werk van Emily Dickinson heeft vertaald. Zij maakte ook de verbindende teksten bij de voorstelling.

Op 9 november 2018 vond in de Oude Kerk van Heemstede de première plaats. De krant was lovend over de voorstelling: “De zang zorgde voor menig brok in de keel.” Hoewel de opname niet verkrijgbaar is, geeft een van de gezongen gedichten een goede indruk:  I dwell in Possibility.

 

 

I dwell in Possibility –
A fairer House than Prose –
More numerous of Windows –
Superior – for Doors –

Of Chambers as the Cedars –
Impregnable of Eye –
And for an Everlasting Roof
The Gabels of the Sky –

Of Visitors – the fairest –
For Occupation – This –
The spreading wide my narrow Hands
To gather Paradise –

F466/J657/1862

Ik woon in Mogelijkheid –
Een mooier Huis dan Proza –
Veel rijker aan Ramen –
En met nog meer – Deuren –

Met Kamers als Cederbomen –
Waar het oog niet binnendringt –
En haar Dak dat Eeuwig duurt
Is het Koepelgewelf van de Lucht –

En de Bezoekers – zijn de mooiste –
Wat mij Bezighoudt – is Dit –
Mijn smalle Handen wijd uitspreiden
Om het Paradijs te vergaren –

1974-1979 Judy Chicago: The Dinner Party

Emily Dickinson

In de zeventiger jaren maakte de Amerikaanse kunstenares Judy Chicago een iconisch werk: The Dinner Party. Het feministische werk behoort tot de vaste collectie van het Brooklyn Museum in New York. Voor Judy Chicago (1939) zijn de gedichten van Emily Dickinson een belangrijke inspiratiebron geweest. Zij heeft zelf een boek uitgebracht met tekeningen bij haar geliefde gedichten.

The Dinner Party © Brooklyn Museum

The Dinner Party is een monument voor belangrijke vrouwen uit de wereldgeschiedenis. Het bestaat uit een groots gedekt feestmaal, opgesteld op een driehoekige tafel met in totaal negenendertig couverts. Elk couvert verwijst naar een belangrijke vrouw. De vormgeving van het couvert met lopers, kelken, bestek en beschilderd porselein past bij de stijl van de individuele vrouwen die worden geëerd. Eén van deze 39 historische vrouwen is Emily Dickinson. De namen van nog eens 999 vrouwen zijn in goud gegraveerd op de witte tegelvloer onder de driehoekige tafel.

Couvert Emily Dickinson © Adrie Lint

 

Uit de informatie van het Brooklyn Museum:

De setting van Emily Dickinson stelt het opvallende contrast voor tussen haar teruggetrokken, introverte karakter en de dynamische geest die haar gedichten onthullen. Het laat ook de sobere Victoriaanse wereld zoen die Emily Dickinson wilde doorbreken met haar schrijven. Judith Chicago werd vooral geïnspireerd door het volgende Dickinson-gedicht, voor het eerst gepubliceerd in de collectie Complete Poems, 1924:

I HIDE myself within my flower,
That wearing on your breast,
You, unsuspecting, wear me too—
And angels know the rest.
(F80)

Het midden van het bord lijkt stevig en toch verstikt door de omringende gerimpelde kanten lagen. Deze strokenlagen zijn gemaakt met behulp van een proces dat kant draperen wordt genoemd, waarbij kant wordt doordrenkt met porselein en gebakken, waardoor het helemaal omgezet wordt in porselein. Kant draperen werd gebruikt om porseleinen poppen te maken, en het suggereert de beperkingen die het Victoriaanse tijdperk oplegde aan het leven en schrijven van Emily Dickinson.

De loper is gemaakt van kant en verkleurd met thee en koffie om het er ouder uit te laten zien. Het omvat naaitechnieken die typisch zijn voor het Victoriaanse tijdperk, zoals lintwerk, een borduurwerk van bloemmotieven gemaakt in zijden lint. Het is een huiselijke vaardigheid uit het begin van de 19e eeuw die als een geschikt tijdverdrijf voor vrouwen werd beschouwd. Lintwerk strekt zich uit over de loper en omringt de hoofdletter in de naam van Dickinson, die de stereotiepe ‘vrouwelijke’ activiteiten van die tijd vertegenwoordigt en, als zodanig, de beperkende wereld waarin deze machtige literaire figuur verborgen was.

Info:
Judith Chicago website
Brooklyn Museum New York

1950 Aaron Copland: Twelve Poems

Emily Dickinson

In 1950 voltooide de Amerikaanse componist Aaron Copland (1900-1990) het muzikale werk Twelve Poems of Emily Dickinson. Al duurt het nog geen half uur, het is zijn langste werk voor solozang, geschreven voor sopraan en piano.

Aaron Copland begon met het gedicht Because I could not stop for Death. Hij zegt zelf dat hij verliefd werd op dat nummer en van daaruit nog meer gedichten begon te bewerken.

Tussen het componeren door verslond hij boeken van en over Dickinson en maakte zelfs een pelgrimstocht naar haar huis in Amherst, Massachusetts. Zelf beschrijft hij haar poëzie als “taal die fris, nauwkeurig, volkomen uniek en zeer Amerikaans was”. En: “Ik heb dit nooit bedoeld als een liederencyclus.Elk nummer is bedoeld om op zichzelf compleet te zijn, maar ik geef er de voorkeur aan dat ze als een cyclus worden gezongen. Ze lijken een cumulatief effect te hebben.

Twelve Poems is geschreven op het hoogtepunt van Copland’s roem en status, slechts enkele jaren voor zijn ontmoeting met de politieke repressie van het McCarthyisme, toen hij door de FBI zou worden onderzocht en op de zwarte lijst zou worden gezet vanwege zijn linkse politieke opvattingen.Geestig en lyrisch, de liedjes tonen weinig spoor van de storm en stress van de naoorlogse periode die Copland’s latere muziek zou beroeren.

De eerste uitvoering vond plaats met de zangeres Alice Howland. Op Youtube zijn diverse uitvoeringen te zien en te beluisteren. Bijvoorbeeld een uitvoering uit 1952 van Aaron Copland zelf aan de piano en Martha Lipton als sopraan (Youtube). Of onderstaande versie van Barbara Bonney (zang) en André Previn (piano):

 

Because I could not stop for Death –
He kindly stopped for me –
The Carriage held but just Ourselves –
And Immortality.

We slowly drove – He knew no haste,
And I had put away
My labor and my leisure too,
For His Civility –

We passed the School, where Children strove
At recess – in the ring –
We passed the Fields of Gazing Grain –
We passed the Setting Sun –

Or rather – He passed Us –
The Dews drew quivering and chill –
For only Gossamer, my Gown –
My Tippet – only Tulle –

We paused before a House that seemed
A Swelling of the Ground –
The Roof was scarcely visible –
The Cornice – in the Ground –

Since then – ’tis centuries – and yet
Feels shorter than the Day
I first surmised the Horses’ Heads
Were toward Eternity –

F479J712/1862

 

Startje

Emily Dickinson

De gedichten staan in chronologische volgorde.

Index:
Bloemlezing:
Biografie
Fauna
Flora
Kunst
Leeswijzer
Zoeken		 First lines – alfabetische index volgens de beginregel van het originele gedicht.
Een keuze uit haar gedichten (ook ter introductie).
Een korte schets van het leven van Emily Dickinson.
Een overzicht van planten, struiken en bomen uit de gedichten.
Een overzicht van dieren uit de gedichten.
Veel kunstenaars zijn geïnspireerd door haar werk en haar persoon.
Beknopte toelichting bij haar stijl van schrijven.
Zoeken naar specifieke gedichten kan op diverse manieren.

2020 Prentenboek: On Wings of Words

Emily Dickinson

Jennifer Berne (schrijfster) en Becca Stadtlander (illustratrice) maakten samen een biografisch prenteboek. On Wings of Words is een eerbetoon aan Dickinsons bijzondere bijdragen aan de wereld van de poëzie.

Met Dickinsons eigen onnavolgbare poëzie er doorheen verweven, gaat deze ‘lyrische’ biografie niet alleen over de dichter, maar ook over de kracht die we bezitten als we vanuit de ziel leven.

Schrijvend in een formaat dat lijkt op een strofe van Emily Dickinson (inclusief de stilte-streepjes), neemt Jennifer Berne fragmenten uit haar poëzie op. Ze benadrukt Berne Dickinsons liefde voor de natuur en literatuur.De gedetailleerde illustraties in volkskunststijl van Becca Stadtlander geven de wereld van Dickinson weer. Veel vlinders, evenals andere vliegende wezens, fladderen over deze pagina’s, wat benadrukt hoe haar gedichten ‘op de vleugels van Emily’s woorden’ vlogen.

 

Jennifer Berne and Becca Stadtlander, On Wings of Words: The Extraordinary Life of Emily Dickinson, Chronicle, 2020.