Emily Dickinson – Pagina 265

2019 Comedyserie: Dickinson

Voor de lancering van streamingsdienst Apple TV+ in 2019 werd de comedyserie Dickinson uitgekozen. Kosten nog moeite werd gespaard om leven en werk van Emily Dickinson om te zetten in een serie voor jongeren. De opnames werden gemaakt in het ouderlijk huis van Emily Dickinson, the Homestead. Met historische en literaire research is de serie onderbouwd. De serie werd al snel erg populair en kreeg diverse prijzen. Het grote succes zorgde voor een tweede en derde serie. Na de opnames kreeg het Emily Dickinson Museum de vele replica’s die voor de serie gemaakt waren.

Het verhaal vertaalt de knellende banden van de samenleving, genderrollen en gezin door de ogen van de dichteres, die op briljante wijze gespeeld wordt door Hailee Steinfeld. De serie schetst een luchtig en vrolijk beeld van de wonderlijke creativiteit van Emily Dickinson. De afleveringen geven natuurlijk geen accuraat beeld van haar leven. Al is de serie mede gebaseerd op historische feiten en op haar gedichten, het blijft fictie en vermakelijk.

“Alles in deze serie is gemaakt met het idee dat er nagedacht wordt over waar we vandaag staan. Mijn weergave van Emily Dickinson heeft meer te maken met jonge vrouwen en hun relaties in de wereld van nu dan met het letterlijke verhaal van de dichteres” zegt Alan Smith, de bedenker van Dickinson.

De serie kreeg een Peabody Award, een prestigieuze prijs voor de media. Mede door het spel van Hailee Steinfeld, die Emily speelt. “Zij biedt een opvallende prestatie in een show die uitblinkt op het gebied van plezier, terwijl het vol zit met energie en originaliteit,” aldus de organisatie. Ook noemt het de serie anarchistisch en zet het met gevoel het negentiende-eeuwse New England en de wereld van dichteres Emily Dickinson neer. De serie is gebaseerd op haar echte leven en met name voor jongeren gemaakt. Het laat een eigenzinnige en rebelse dichteres zien.

–

Zie verder nog Apple TV+

2006 Ymkje de Boer: Duets on Death

Ymkje de Boer (1966) maakt en zingt liedjes. Begonnen in de rockmuziek compneert ze ook vocaal werk voor koren en solisten, met en zonder muzikale begeleiding. In 2006 maakte zij zes duetten voor sopraan en alt met cello op gedichten van Emily Dickinson.

Op haar website schrijft ze:
“Dichteres Emily Dickinson heeft een heel eigen stem. Ik begrijp lang niet al haar gedichten (misschien ook omdat er veel religieuze bij zijn), maar er zijn er vele die ik prachtig vind. Haar fascinatie met de dood deel ik.

Ik heb veel gegrasduind en uiteindelijk voor deze zes gekozen, die ik op muziek zette en bij verschillende gelegenheden heb uitgevoerd met Miek Smilde op de altpartij en Heleen Wabeke op cello. We hebben de liederen alle drie in onze harten gesloten.” De zes liederen zijn te beluisteren en te lezen op haar site ymkjedeboer.nl.

I died for Beauty – but was scarce
Adjusted in the Tomb
When One who died for Truth, was lain
In an adjoining Room –

He questioned softly “Why I failed”?
“For beauty”, I replied –
“And I – for Truth – Themselves are One –
We Brethren, are”, He said –

And so, as Kinsmen, met a Night –
We talked between the rooms –
Until the Moss had reached our lips,
And covered up – Our names –

F448/J449/1862

Ik stierf voor Schoonheid – maar was amper
In het Graf bijgezet,
Toen Iemand die voor Waarheid stierf
In een aangrenzend Vertrek werd gelegd –

Zachtjes vroeg Hij “Waarom ik stierf?”
“Om Schoonheid.” antwoordde ik –
“En Ik – om Waarheid – Zij zijn Een –
Makkers, zijn wij.” zei Hij –

En zo, als Verwanten, ’s Nachts bijeen –
Spraken wij tussen onze vertrekken –
Tot het Mos ons aan de lippen stond
En Onze namen – had bedekt –

1976 Toneel: Emily, The Belle of Amherst

Emily, The Belle of Amherst is een solotoneel, in 1976 geschreven door William Luce. Het is gebaseerd op het leven van Emily Dickinson en gesitueerd in haar woning in Amherst, Massachusetts. Het toneelstuk maakt gebruik van haar werk, haar dagboeken en brieven. Vanuit het isolement van haar woning herinnert Emily zich haar ontmoetingen met de belangrijke mensen uit haar leven. Het toneelstuk werd 116 keer op Broadway uitgevoerd door de actrice Julie Harris. Voor haar uitvoering heeft ze diverse prijzen gekregen. In diverse landen, waaronder Nederland werd het toneelstuk vertaald en uitgevoerd.

Voor Nederland bracht de Haagse Comedie het stuk voor het eerst op de planken. Louise van Santen zorgde voor de Nederlandse vertaling. Het werd in 1983 uitgevoerd en gespeeld door Anne-Marie Heyligers van de Haagse Comedie. Meer dan honderd uitvoeringen heeft zij van dit stuk gespeeld. Ook haar schitterende vertolking viel in de prijzen.

Kester Freriks schrijft in NRC van 30 maart 1983:
“De solo-voorstelling Emily die Anne-Marie Heyligers voor de Haagse Comedie speelt in een stijlvolle hommage aan deze dichteres die met een verbluffende scherpte haar eigen situatie doorzag, achtervolgd werd door de angst nooit een gedicht te publiceren, zowel persoonlijk als literair tegenslag na tegenslag incasseerde – maar zich geen moment overgaf aan sentimenteel zelfbeklag.

Anne-Marie Heyligers

In de schelle, bijna valse lach die Anne-Marie Heyligers bij herhaling ten gehore brengt klinkt dan ook meer superioriteitsbesef dan wanhoop door. Heyligers, gekleed in een oerdegelijke en maagdelijke witte jurk, geeft ons een benepen beeld van de Amerikaanse burgerij en de literatoren van haar tijd, waar- boven zij zich, vertrouwend op haar poëzie, de laatste twintig jaar van haar leven verheven weet.”

Van de uitvoering van Julie Harris op Broadway zijn opnames gemaakt die op Youtube te zien zijn:

Bronnen

William Luce, Emily. Toneelstuk, Vertaald door Louise van Santen, Uitgeverij International Theatre & Film Books, Amsterdam, 1983.

Een inleidend deel op het toneelstuk is te lezen op de website van Louise van Santen

2017 Saxophonist Jane Ira Bloom: Wild Lines

De Amerikaanse jazz saxofoniste Jane Ira Bloom maakte in 2017 Wild Lines, een dubbel studioalbum. Het bevat 30 nummers die zijn geïnspireerd op de geschriften van Emily Dickinson. Het album wordt uitgebracht door Outline Records. Wild Lines werd mogelijk gemaakt door het 2015 New Jazz Works Program van Chamber Music America en gefinancierd door de Doris Duke Charitable Foundation. De eerste uitvoering was in het huis van Emily Dickinson zelf, in Amherst, MA.

“Flow” is niet het eerste woord dat men zou associëren met de dichter Emily Dickinson, wiens werk Wild Lines inspireerde. Maar in Dickinsons korte versen zit verfijning en spanning in dienst van intuïtieve waarneming.” (JazzTime).

Kijk ook op haar site.

2016 Film: A Quiet Passion

In 2016 maakte Terence Davies een intieme film over het leven van Emily Dickinson. Met o.a. Cynthia Nixon (bekend van de serie Sex and the City), Jennifer Ehle, Duncan Duff en Keith Carradine. De film volgt de eigenzinnige jonge vrouw die weigert voor God te knielen, tot de teruggetrokken, door fysieke pijnen gekwelde oudere vrouw. De jongere jaren van Emily Dickinson zijn vol humor, de later jaren nogal zwaarwichtig. De film moet het hebben van de literaire dialogen. A Quiet Passion is vooral een eerbetoon aan Emily Dickinson.

(Filmkrant:)
De Engelse meester van de zachte stem Terence Davies (Distant Voices, Still Lives) heeft haar innerlijke leven heel mooi weten te vangen door van haar overdenkingen het hart van de film te maken. Niet alleen vanwege het ontbreken van feiten en groot drama in haar biografie, maar omdat ze haar poëzie altijd belangrijker vond dan haar leven. Ze schreef met haar gedichten een brief aan de wereld, maar die schreef niet terug. “Jij hebt je poëzie”, zegt haar schoonzus troostend. “Maar jij hebt een leven”, antwoordt Emily, prettig ingehouden gespeeld door Cynthia Nixon. Regisseur Terence Davies zet met A Quiet Passion een eigenzinnige film, met prachtig camerawerk neer. Eerder maakte Davies prachtige films als The House of Mirth en The Deep Blue Sea. Het is bij momenten een ‘geestige’ film geworden, ook wat langdradig.

2012 Efrat Ben Zur: Robin

De Israëlische singer-songwriter Efrat Ben Zur bracht in 2012 Robin uit, een album met nummers gebaseerd op de gedichten van Emily Dickinson. Haar werk was bekend omdat zij traditionele Hebreeuwse poëzie omzette in populaire muziek. Op eenzelfde manier heeft zij ook het werk van Emily Dickinson muzikaal hertaald. Zij leerde de gedichten voor het eerst kennen in een Hebreeuwse vertaling en pas later in het Engels. Door er melodieën aan te geven, gingen de teksten nog meer spreken, legt ze uit. Efrat Ben Zur staat bekend om haar kinderlijke stem en voert vocalen uit die tegelijk speels en serieus zijn, ziekelijk maar ook opbeurend.

“I didn’t plan this album,” zei Efrat Ben Zur in een interview. “It was a mystical experience; knowing that Dickinson’s poetry belongs to another era released something in me and opened my imagination.” Met Robin heeft Ben Zur de nachtvorst van New England doordrenkt met de eenzame wind en ochtendzon van Nahariya, een noordelijke kuststad in Israël.

Luister naar haar interpretatie van de gedichten Bee en I’m Nobody, weergegeven in krachtig ritme en melodie:

Bee! I’m expecting you!
Was saying Yesterday
To Somebody you know
That you were due –

The Frogs got Home last Week –
Are settled, and at work –
Birds, mostly back –
The Clover warm and thick –

You’ll get my Letter by
The seventeenth; Reply
Or better, be with me –
Yours, Fly.

F983/J1035/1865

Bij! Ik wacht op jou!
Dat zei ik Gisteren
Tegen Iemand die jou kent
Dat je wel moest komen –

De Kikkers zijn al een Week Thuis –
Zitten er al, en zijn aan het werk –
Vogels, de meesten zijn terug –
De Klaver, hartelijk en dicht op elkaar –

Je krijgt mijn Brief door
Rond de zeventiende; Antwoord
Of beter nog, kom bij mij –
De jouwe, Vlieg.

I’m Nobody! Who are you?
Are you – Nobody – too?
Then there’s a pair of us!
Don’t tell!
———they’d banish us – you know.

How dreary – to be – Somebody!
How public – like a Frog –
To tell your name – the livelong Day –
To an admiring Bog!

F260/J288/1861

Ik ben Niemand! Wie ben jij?
En jij – ben je ook – Niemand?
Dan zijn wij een stel –
Niet verder vertellen!
———anders verjagen ze ons – snap je.

Hoe saai – om Iemand – te zijn!
Overal bekend moet je – als een Kikker –
Jezelf dag in dag uit voorstellen
Aan een Moeras van bewonderaars!

Het gehele album Robin is te beluisteren op haar website.

1994 Kunstenares Lesley Dill

Kunstenares Lesley Dill (geboren 1950) werkt in Brooklyn, New York. Zij maakt gebruik van een breed scala aan media, waaronder beeldhouwkunst, prenten, fotografie, performance en muziek. Zij onderzoekt de kracht van taal en de mystieke aard van de psyche. Lesley Dill is gefascineerd door de poëzie van Emily Dickinson. In 1990 krijgt ze een gedichtenbundel van Emily Dickinson geschonken. De teksten raken haar dermate dat zij deze rechtstreeks in haar stukken begint te verwerken; iets dat ze gedurende haar hele carrière heeft voortgezet. Zelf zegt ze dat de precieze balans van verscheurende zelf-onthulling en ondoordringbare terughoudendheid past bij haar eigen verkenningen van de vrouwelijke geest, lichaam en ziel.

Deze prent is onderdeel van een serie van vijf, “A Word made Flesh” (1994). Deze serie montleent zijn titel en fragmentarische teksten aan Dickinsons gedicht “A word made Flesh is seldom And tremblingly partook”. In de werken combineert Dill twee ogenschijnlijk totaal verschillende inspiratiebronnen: de poëzie van Dickinson en de henna-tatoeages van vrouwen in India. Ze legt uit: “Ik was erg beïnvloed door mijn verblijf in India, waar vrouwen hun handen en voeten met prachtige ontwerpen beschilderen. Ik besefte dat we misschien wel woorden bij ons hebben, onzichtbare tekst die we allemaal dragen. Dan moet ik denken aan woorden, vooral poëzie en met name die van Emily Dickinson als een soort spiritueel pantser, een beschermende huid van woorden die de ziel kleedt met inspiratie van kwetsbaarheid, angst en hoop. Zoals kleding verhult of onthult, doet taal dat ook, die selectief kan presenteren of verdoezelen.”

A word made Flesh is seldom
And tremblingly partook
Nor then perhaps reported
But have I not mistook
Each one of us has tasted
With ecstasies of stealth
The very food debated
To our specific strength –

A Word that breathes distinctly
Has not the power to die
Cohesive as the Spirit
It may expire if He –

“Made Flesh and dwelt among us”
Could condescension be
Like this consent of Language
This loved Philology.

F1715/J1651/Jaartal onbekend

Een Vleesgeworden woord is zeldzaam
En wordt eerbiedig genuttigd
Misschien wordt er amper over gesproken
Maar ik vergis me niet
Dat ieder van ons
Met heimelijke extase heeft geproefd
Van het juiste voedsel voorgeschreven
Voor onze specifieke kracht –

Een Woord dat duidelijk ademt
Heeft niet de kracht te sterven
Verbonden in de Geest
Kan het de laatste adem uitblazen als Hij –

“Die Vlees werd en onder ons woonde”
Een beeld van nederigheid kon zijn
Gelijk deze consensus van Taal,
Deze geliefde Filologie.

Begin 1998 plaatst Lesley Dill in Tampa, Florida op diverse plaatsen zwart-wit billboards. Raadselachtig en sober tegen het weelderige tropische landschap. Deze billboards met teksten van Emily Dickinson maken deel uit van haar concept om hoogstaande kunst naar het niet-ingewijde publiek te brengen. Ze wil omgang met kunst tot een dagelijkse gebeurtenis maken voor de ‘gewone’ mens. Dat er in brede kring over gesproken wordt. Billboards, gezien vanuit een auto langs de snelweg, zijn hiervoor het perfecte middel. Zoals deze, “A single Screw of Flesh Is all that pins the Soul” (F293):