Uncategorized – Pagina 89 – Emily Dickinson

The Brain – is wider than the Sky

The Brain – is wider than the Sky –
For – put them side by side –
The one the other will contain
With ease – and You – beside –

The Brain is deeper than the sea –
For – hold them – Blue to Blue –
The one the other will absorb –
As Sponges – Buckets – do –

The Brain is just the weight of God –
For – Heft them – Pound for Pound –
And they will differ – if they do –
As Syllable from Sound –

F598/J632/1863

Verbeelding – is weidser dan de Lucht –
Want – leg ze naast elkaar –
De een zal de ander met gemak
Bevatten – en Jou – er nog bij –

Verbeelding is dieper dan de zee –
Want – houd ze – Blauw tegen Blauw –
De een zal de andere in zich opnemen –
Zoals Emmers – met Sponzen – doen –

Verbeelding weegt even zwaar als God –
Want – Wik ze – Pond voor Pond –
En ze verschillen – als ze dat al doen –
Als Taal van Klank –

F598/J632/1863

“Brain”: brein, hersenen, intelligentie, geest, verbeelding. Al deze betekenissen klinken door.
“Blue” – zo werd de kleur van hersenen voorgesteld.
“As Syllable from Sound”: als lettergreep van klank. Als er al een verschil tussen verbeelding en god is, dan is dat hetzelfde als tussen taal (van de dichter) en klank (van God die we in de natuur kunnen horen).
Variant voor “contain” (regel 3): “include” (omvatten).

We do not play on Graves

We do not play on Graves –
Because there isn’t Room –
Besides – it isn’t even – it slants
And People come –

And put a Flower on it –
And hang their faces so –
We’re fearing that their Hearts will drop –
And crush our pretty play –

And so we move as far
As Enemies – away –
Just looking round to see how far
It is – Occasionally –

F599/J467/1863

We spelen niet op Graven –
Omdat daar geen Ruimte is –
Trouwens – het is niet vlak – het loopt af
En er komen Mensen –

Die er een Bloem bij leggen –
Ze laten het hoofd zo erg hangen –
We vrezen dat hun Hart instort –
En ons mooie spel verplettert –

En dus nemen we zoveel afstand –
Als Vijanden – doen –
En kijken gewoon – af en toe –
Terug hoe ver ze zijn –

Her – “last Poems”

Her – “last Poems” –
Poets ended –
Silver – perished – with her Tongue –
Not on Record – bubbled Other,
Flute – or Woman – so divine –

Not unto it’s Summer Morning
Robin – uttered half the Tune
Gushed too full for the Adoring –
From the Anglo-Florentine –

Late – the Praise – ‘Tis dull – Conferring
On the Head too High –
———to Crown –
Diadem – or Ducal symbol –
Be its Grave – sufficient sign –

Nought – that We –
———No Poet’s Kinsman –
Suffocate – with easy woe –
What, and if, Ourself a Bridegroom –
Put Her down – in Italy?

F600/J312/1863

Haar – “laatste Gedichten” –
Maakten een einde aan Dichters –
Zilver – verbleekt – bij haar Stem –
Nooit – bruiste een Ander,
Fluit – of Vrouw – zo hemels op –

Zelfs niet op zijn Zomerochtend slaakte
Roodborst – maar de helft van het Lied uit
Dat haar Aanbidders volledig overstelpte –
Uit de mond van de Anglo-Florentijnse –

Het is flauw – om te laat – Eer – te Bewijzen
Aan het Hoofd, dat te Verheven is –
———voor een Kroon –
Diadeem – of Hertogelijke Embleem –
Mag haar graf – genoeg Ereteken zijn –

Dat Wij – zonder verwant te zijn
———aan de Dichter – zeker niet –
Stikken – in lichte smart –
Maar wat, als Wij zelf de Bruidegom waren –
En Haar zouden begraven – in Italië?

“Anglo-Florentine” – het gedicht is een hommage aan collega dichter Elizabeth Barrett Browning. Emily Dickinson bewondert vooral haar gedicht “Aurora Leigh” en kende hele delen ervan uit haar hoofd. In haar slaapkamer hangt haar portret aan de muur. Zij woont in Florence, sterft in 1861 en wordt daar ook begraven. Haar “Last Poems” worden postuum gepubliceerd.
Varianten:
– voor “too full” (regel 8): “too free” (zomaar);
– voor “symbol” (regel 13): “Showing” (Insigne) en “Token”(Embleem)
– voor “Nought – that We” (regel 15): “Yet, if We” (Toch, als Wij).

When Bells stop ringing – Church – begins

When Bells stop ringing –
———Church – begins
The Positive – of Bells –
When Cogs – stop – that’s Circumference –
The Ultimate – of Wheels.

F601/J633/1863

Wanneer Klokken ophouden met luiden –
———begint – de Kerkdienst –
Dat is het Positieve – aan Klokken –
Wanneer Raderen – stilstaan – geeft dat Ruimte –
Het Ultieme – aan de Wielen.

“Circumference” betekent letterlijk: omtrek van een cirkel, cirkelgang. Het is een centraal thema van Emily Dickinson en typeert haar opvattingen. Op velerlei wijze wordt het geïnterpreteerd en het is zeker niet eenduidig. Het verwijst naar de cyclische dynamiek van de natuur (de seizoenen, de tijden van de dag, de levensfasen). Maar het is geen gesloten systeem, want het nodigt uit en is verbonden met wat erbuiten ligt (oneindigheid, hemel, god). Een cyclus, of omtrek die alsmaar groter wordt en uitdijt. Zo is het licht van de zon verbonden met het eeuwig licht, de aarde met de hemel, leven met dood, wat bekend is met het onbekende.

“Circumference” veronderstelt openheid en doorbreekt elk binaire denken. Omdat Emily Dickinson een wiskundig begrip gebruikt, vind ik “ruimte” een plausibele vertaling. Met ruimte bedoel ik alles wat ons in contact brengt met het geheim van het leven. Het kan een diepe blijdschap en zelfs extase teweegbrengen, waar mens en god elkaar raken.
Mogelijk bedoelt Emily Dickinson hier, dat wanneer het leven stilstaat, dat ultieme ruimte geeft. En daarmee doelt ze op veel meer dan de dood.
Variant voor “Positive” (regel 2): “Transitive” (Verwijzende kracht) – het geeft de tekst nog meer mystieke betekenis.

The Manner of its Death

The Manner of its Death
When Certain it must die –
‘Tis deemed a privilege to choose –
‘Twas Major Andre’s Way –

When Choice of Life – is past –
There yet remains a Love
Its little Fate to stipulate –

How small in those who live –

The Miracle to tease
With Bable of the styles –
How “they are Dying mostly – now” –
And Customs at “St. James”!

F602/J468/1863

De Wijze van je Sterven kiezen
Als je Zeker weet dat je sterven moet –
Geldt als een goed recht –
Het is wat Majoor André deed –

Wanneer de Keuze te Leven – voorbij is –
Rest nog Liefde
Om je eigen kleine Lot te bepalen –

Hoe kleinzielig ook onder de levenden –

Om het Wonder lastig te vallen
Met praatjes over de trends –
Hoe “ze meestal sterven – tegenwoordig” –
En de Mode aan het Engelse Hof!

“Major Andre” (1750-1780) was een populaire Britse officier tijdens da Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog. Hij werd als spion opgepakt en ter dood veroordeeld. Hij vroeg aan generaal George Washington de gunst om niet te worden opgehangen, maar als soldaat gedood te worden door een vuurpeloton. George Washington wees dit verzoek echter af.
“St. James” is een afkorting voor “the Court of St. James”, het koninklijk hof in Londen.

The Red – Blaze – is the Morning

The Red – Blaze – is the Morning –
The Violet – is Noon –
The Yellow – Day – is falling –
And after that – is none –

But Miles of Sparks – at Evening –
Reveal the Width that burned –
The Territory Argent –
———that never yet – consumed –

F603/J469/1863

De Rode – Gloed – is de Ochtend –
De Violette – is het Middaguur –
De Gele – als de Dag – valt –
En daarna – is er niets –

Maar Talloze Vonkjes – in de Avond –
Onthullen de Rijkwijdte van het branden –
Het Zilveren Gebied –
———dat toch nooit – wordt verteerd –

“Territory Argent”: verwijst naar de zilverkleurige hemel waar de sterren nooit doven. Na het kleurloze niets, blijven toch de sterren eeuwig stralen.

You’ll know Her – by Her Foot

You’ll know Her – by Her Foot –
The smallest Gamboge Hand
With Fingers – where the Toes should be –
Would more affront the Sand –

Than this Quaint Creature’s Boot –
Adjusted by a Stern –
Without a Button – I could vouch –
Unto a Velvet Limb –

You’ll know Her – by Her Vest –
Tight fitting – Orange – Brown –
Inside a Jacket duller –
She wore when she was born –

Her Cap is small – and snug –
Constructed for the Winds –
She’d pass for Barehead – short way off –
But as She Closer stands –

So finer ’tis than Wool –
You cannot feel the Seam –
Nor is it Clasped unto of Band –
Nor held upon – of Brim –

You’ll know Her – by Her Voice –
At first – a doubtful Tone –
A sweet endeavor – but as March
To April – hurries on –

She squanders on your Ear
Such Threnodies of Pearl –
You beg the Robin in your Brain
To keep the other – still –

F604/J634/1863

Je kunt Haar herkennen – aan Haar Voet –
De kleinste Goudgele Hand zou
Met de Vingers – waar Tenen moeten zitten –
Het Zand meer tergen

Dan deze Vreemde Laars van het Schepsel –
Van achteren bevestigd –
Zonder Knoop – kan ik garanderen –
Aan een Fluwelen Ledemaat –

Je kunt Haar herkennen – aan haar Vest –
Strakzittend – Oranje – Bruin –
Daaronder een saaier Jasje –
Dat ze droeg toen ze geboren werd –

Haar Pet is klein – sluit nauw aan –
Gemaakt voor de Wind –
Op afstand – gaat Ze door voor een Kaalkop –
Maar zodra Ze Dichterbij komt –

Is die zoveel fijner dan Wol –
Je kunt de Naad niet voelen –
En het is niet Vastgezet met een Lint –
Noch opgehouden – met een Boordje –

Je kunt haar herkennen – aan Haar Stem –
In het begin – een onzekere Klank –
Een zoete poging – maar als Maart
Naar April – opschiet –

Smijt ze in je Oor
Zulke Parelschone Treurzangen –
Dat je de Roodborst in je Hoofd smeekt
Om de andere – stil – te houden –

“Gamboge”: gom (gemaakt van de rubberboom), met een saffraangele kleur. Vandaar ook wel goudgele kleur.
“By a Stern”: aan de achtersteven.
“Robin”: de Amerikaanse roodborstlijster (Turdus migratorius). Het is een van de favoriete vogels van Emily Dickinson. De vogel staat bekend om zijn melodieuze zang.
Het ligt voor de hand om te vertalen met ‘roodborstje’. Dat klinkt echter te schattig, want de Amerikaanse Roodborstlijster is groter en schichtiger. Hij gedraagt zich meer als een ekster of kauw. Daarom is bij de vertaling gekozen voor het stoere ‘roodborst’.
Vaak verschijnen de eerste roodborstlijsters aan het einde van de winter. Emily Dickinson noemt hen de voorbode van de lente. Deze zangvogel legt blauwe eieren. De blauwe kleur voorkomt dat de zon het ei te snel opwarmt.
Varianten:
– voor “smallest” (regel 2): “finest” (mooiste);
– voor “held opon – of”: “has it any” (regel 20): “has it any” (heeft helemaal geen);
– voor “Threnodies” (regel 26): “Extasies” (Extase), “Revenues” (Resultaten of Verspillingen) en “Arguments” (Betogen);
– voor regel 27 en 28: “Deny she is a Robin – now – | And you’re an Infidel –“ (Loochen – nu – dat het om een Roodborst gaat | En je bent een Ongelovige –).